Context
3 januari 2026: Rusland blijft druk zetten op Kyiv, de VS heeft Nicolas Maduro ontvoerd uit Caracas, Rusland en China reageren lauwtjes, het Westen kan niet reageren. De herschikking van de wereldorde lijkt niet te willen wachten.
De Wereld in Vijf Delen
In 'fundamenten van de geopolitiek' beschrijft Aleksandr Doegin dat de wereld opgedeeld zou moeten zijn in een liberaal, transatlantisch, deel, en een traditioneel, euraziatisch deel met Rusland als geopolitiek hart. In grote lijnen kan men zeggen dat hij terugwil naar het Russische keizerrijk, met een goede verstandhouding met China. Omdat Rusland aan het liberaliseren was en Oekraïne een versnelling hoger schakelde, was de "speciale militaire operatie" de laatste kans voor Poetin om de nostalgie naar de USSR, die bij de oudere Russen nog levendig is, te gebruiken als draagvlak voor dit plan. Voor Doegin was de eerste stap naar een verzwakking van het westen het lostrekken van het Verenigd Koninkrijk van de rest van Europa. Met Brexit, dat de Russen ondersteund hebben, is dit gelukt. De tweede stap was tot twee maal toe Trump verkozen te krijgen, met behulp van trollenlegers op Twitter/X, Cambridge Analytics, valse Facebookgroepen, en een dementerende Biden. Sinds de jaren 1980, toen Trump als soviet-pion gepamperd werd met de nickname "Krasnov", en met Russisch geld gered werd bij dreigende faillissementen, had Trump zich al in het Russische kamp geplaatst, met ondermeer een paginagrote advertentie in de krant tegen de NAVO. Er wordt ook gezegd dat Melania de dochter is van een Sloveense Soviet-spion, en het zou niet verbazen mocht ook de affaire rond Epstein een geopolitieke geur hebben.Er is duidelijke verstandhouding tussen Trump en Poetin, en beide heren zijn niet bepaald subtiel te noemen, maar zelfs als ze de wereld willen verdelen blijven Rusland en de VS historische én toekomstige tegenpolen. Met de ontvoering van Maduro en het claimen van de Veneolaanse olievoorraden zet Trump het Russisch plan echter paradoxaal genoeg verder. Venezuela is, samen met Cuba, een traditionele bondgenoot van Rusland, en een belangrijke oliebron voor China. In woorden steunt Poetin Maduro, maar in de praktijk kan hij niet veel beginnen: zowel Rusland als de VS lijken hun achtertuin te wieden en dit zou een entente kunnen zijn om de wereld te verdelen.
Volgens mij gaat men echter niet op zoek naar botsende blokken, maar naar een multipolaire wereld van machtsblokken met een centrum en periferie, met een herschikking die oude rijken weer tot leven brengt, maar in een gedwongen carcan volgens de huidige verhoudingen. Die blokken zien er als volgt uit:
- Rusland: de ganse USSR inclusief Kazachstan en Oezbekistan, alsook dus gans Oost-Europa, Georgië en Armenië.
- Verenigde Staten: het gehele Amerikaans continent, uitgebreid met Groenland en inclusief Cuba
- China-Japan: gans Oost-Azië, inclusief Mongolië en Taiwan.
- Turkije-India: het gebied richting Iran (Syrië, Azerbeidjan) en richting India tot in Bangladesh, dus inclusief Turkmenistan, Pakistan en Afghanistan.
- Emiraten: het midden-oosten en middellandse zee-gebied, alsook de rest van Afrika en West- en Noord-Europa.
De eerste twee blokken zijn onmiddellijk te verstaan: de USSR met haar satellietstaten heeft bestaan, en de Monroe-doctrine geeft de VS vrij spel in Amerika, waar met Chili, Argentinië en nu ook Panama en Venezuela een groot deel reeds gecontroleerd wordt. Marco Rubio claimt nu expliciet de "westelijke hemisfeer" - een geografisch bedenkelijk concept dat gewoon naar Noord, Midden, en Zuid-Amerika plus Groenland verwijst. Brazilië zal wat meer werk vragen, maar is eveneens vatbaar genoeg voor populisme en autocratie.
De laatste drie zijn moeilijker. China bijvoorbeeld is zeker de dominante pool in het machtsblok, maar in ruil voor Taiwan zal het wel Japan en andere landen in haar invloedssfeer levensruimte moeten geven. Vietnam, Thailand en Cambodja, die naar het westen neigden, komen echter terug dichterbij. India blijft een sterk land en militaire macht, maar temidden niet-Arabische moslimlanden, en zelf met een aanzienlijk aandeel moslims. Dit blok wordt bij uitstek een handelsgebied, waarbij Irans rol lijkt uitgespeeld te zijn. Ten slotte zullen Europa en Afrika vanuit de Arabische emiraten bestuurd worden: dit is in de feite nu al het geval, en is vooral gebaseerd op kapitaal, deels op demografisch-culturele invloed, maar in het geheel niet op militaire macht. Vandaar dat Israel ook gevrijwaard blijft. Sub-sahara-Afrika blijft moeilijk toe te wijzen en zal waarschijnlijk door alle blokken verder geplunderd worden.
De laatste drie zijn moeilijker. China bijvoorbeeld is zeker de dominante pool in het machtsblok, maar in ruil voor Taiwan zal het wel Japan en andere landen in haar invloedssfeer levensruimte moeten geven. Vietnam, Thailand en Cambodja, die naar het westen neigden, komen echter terug dichterbij. India blijft een sterk land en militaire macht, maar temidden niet-Arabische moslimlanden, en zelf met een aanzienlijk aandeel moslims. Dit blok wordt bij uitstek een handelsgebied, waarbij Irans rol lijkt uitgespeeld te zijn. Ten slotte zullen Europa en Afrika vanuit de Arabische emiraten bestuurd worden: dit is in de feite nu al het geval, en is vooral gebaseerd op kapitaal, deels op demografisch-culturele invloed, maar in het geheel niet op militaire macht. Vandaar dat Israel ook gevrijwaard blijft. Sub-sahara-Afrika blijft moeilijk toe te wijzen en zal waarschijnlijk door alle blokken verder geplunderd worden.
Deze verdeling kan geopolitiek stabiel zijn, ook al is ze zeker niet democratisch tot stand gekomen, en betekent het een exploitatie van de periferie door de machtsblokken. Het interessante is dat ze elkaar in evenwicht houden, omdat niet één blok de andere kan uitschakelen. Het oude Europa mag dan wel haar macht en welvaart verspeeld hebben, en ook demografisch verschrompelen, toch is het beter dat het niet volledig aan hetzij het Amerikaans, hetzij het Russisch blok wordt gehecht. Het is mogelijk dat de "keizers" van elk blok elkaar verstaan en eenvoudigweg handel blijven drijven omdat het nodig is en om conflicten te vermijden. Soevereiniteit van volkeren en naties is echter van de baan, net als het idee dat vele kleintjes kunnen samenspannen om de grote machten in het gareel te houden. Dat is in de VN ook niet gelukt, en daarmee is het internationaal recht ten grave gedragen. De invasie van Rusland in Oekraïne was de lakmoesproef voor de VN, en de terreur van Hamas op 7 oktober 2023 was de laatste kans om te voorkomen dat het ieder voor zich zou worden en dat de situatie ging ontsporen.
Het had anders kunnen zijn, maar dan hadden democratieën zich niet moeten uitkleden en had het grenzeloze en gewetenloze kapitalisme niet mogen ontsporen. Met een klein mirakel, wanneer één van de machtsblokken vroegtijdig instort - en dat kan zeker in het geval van China, Rusland en de VS - zou een terugkeer naar de oude wereldorde nog mogelijk zijn, maar dit is niet het meest waarschijnlijke scenario. Natuurlijk is deze eerste generatie waaghalzen z'n hand aan het overspelen, maar eens voltrokken, kan men zich best voorstellen dat de wereld in z'n plooi valt rond de vijfdeling.
VRT NWS, 2 februari 2026, Verenigde Naties dreigen zonder geld te vallen door achterstallige Amerikaanse betalingen
VRT NWS, 8 januari 2026, Trump trekt VS terug uit 66 internationale organisaties: "Dienen Amerikaanse belangen niet meer"
Het had anders kunnen zijn, maar dan hadden democratieën zich niet moeten uitkleden en had het grenzeloze en gewetenloze kapitalisme niet mogen ontsporen. Met een klein mirakel, wanneer één van de machtsblokken vroegtijdig instort - en dat kan zeker in het geval van China, Rusland en de VS - zou een terugkeer naar de oude wereldorde nog mogelijk zijn, maar dit is niet het meest waarschijnlijke scenario. Natuurlijk is deze eerste generatie waaghalzen z'n hand aan het overspelen, maar eens voltrokken, kan men zich best voorstellen dat de wereld in z'n plooi valt rond de vijfdeling.
Links
VRT NWS, 5 januari 2026, Trump noemt Venezolaanse olie nu al "onze olie": wat zit daarachter? En volgt de industrie hem wel?
White House, 4 januari 2026, RUBIO: This Is Our Hemisphere — and President Trump Will Not Allow Our Security to be Threatened
Anders Puck Nielsen, 5 januari 2026, Trump’s attack on Venezuela signals a new era of U.S. imperialism
Time Radio, 5 januari 2026, How Trump got Maduro and why it doesn’t add up | Malcolm Nance
