De wereld vandaag kent drie belangrijke trends:
1. Nationalisme is in opmars: UKIP, Trump, N-VA, Vlaams Belang, FN, PVV, ...
2. De sociale strijd komt op kookpunt: stakingen, Franse protesten, Spaanse en Griekse verkiezingen, Occupy en Bernie Sanders
3. De gevestigde orde zit in het nauw: Hollande, Merkel, Michel, Rodham-Clinton
De vertegenwoordigers van elke trend gebruiken 'eenheid' als een ordewoord, maar telkens in een andere zin. Voor de nationalisten is het een nostalgisch verlangen naar een minder diverse wereld en het beschermen van een groep getrouwen. Voor de sociale beweging gaat het om sociale gelijkheid en universele solidariteit. Voor de gevestigde orde is het net het sluiten van de rangen en aanvaarden van de verschillen. De invullingen zijn mutueel exclusief, waardoor we in een patstelling zitten. Dit leidt tot een prerevolutionaire cocktail, waar ongelijkheid, oorlog, en economische problemen gevolg en oorzaak van zijn.
Men kan een crisis zien als een opportuniteit, maar de uitkomst is onzeker. Het is duidelijk dat de huidige politieke structuren inhoudelijk onderpresteren. De invulling van de democratie met verkiezingen en legislaturen is niet stabiel. Per slot van rekening hebben de Europeanen gestemd voor de EU die ze nu afkeuren.
Ook in de toekomst zullen er structuren nodig zijn, zelfs in de EU-die-rest. De designfout vandaag is de multi-level governancestructuur, waar men verschillende niveaus met elkaar laat concurreren. Dat is niet mogelijk. Men kan niet links zijn in eigen land en rechts in Europa. Zelfs binnen partijen wordt van de gelaagdheid misbruik gemaakt om geen verantwoordelijkheid te nemen. Ook in eigen land hebben politici zich van een analoge verdeeldheid bediend om het electoraal territorium af te schermen. Dit atomair denken komt voort uit een gebrek aan communicatie en coordinatie om het collectief vooruit te helpen.
Speltheoretisch zitten we in een prisoners' dilemma: geen enkele partij wil enige toegeving doen, uit vrees dat de andere zal profiteren, terwijl samenwerking beide partijen meer zou opleveren. Maar dit dilemma is ingebeeld: men kan overleggen en akkoorden sluiten om voor samenwerking te gaan. Het is zeer onwaarschijnlijk dat de gevestigde orde nog de geloofwaardigheid heeft om dat beeld bij te stellen, maar een beweging die de realiteit eenvoudig maar speltheoretisch correct voorstelt kan ons behoeden voor een diepere crisis.
