Waarom ?
- We krijgen een loon om tegen onze zin te werken.
- We werken gratis aan zaken waar we in geloven, die we leuk of belangrijk vinden.
- Ruikt dat niet als een paradox? Kan het anders?
Wat ?
Een platform voor sponsoring van alledaagse dingen: een loon voor wat u gelukkig maakt.
Hoe ?
Door na te denken over het basispensioen begon ik te geloven in een basisloon. Sommige mensen doen immers nuttig werk buiten de reguliere economie, en dan heb ik het niet enkel over huurmoordenaars en drugsdealers. Ik heb mensen zich de pleuris zien werken voor een onverkoopbaar idee, en spontaan wou ik hen daar eigenlijk geld voor geven - maar ik heb lang niet genoeg middelen om al deze helden te voeden. En het blijft ook een beetje wringen: een basisloon is niet veel meer dan een verhoogd en veralgemeend minimumloon: misschien leidt dit rechtstreeks naar een duale samenleving.
Ik gooi het idee niet weg, maar bedacht dat het nog eenvoudiger kon. Als we nu geld zouden geven voor een vriend die dwarsfluit speelt, voor een 18-jarig voetbaltalent dat in Antwerpen op straat traint, voor de tante die kleren maakt voor de hele familie. Niet omdat ze dat voor ons doen, maar gewoon omdat ze het doen, en omdat we willen dat ze dit blijven doen. Lijkt het op crowdfunding? Ja, het is crowdfunding!
Maar wat gooi je in de aanbieding: alles! Het gaat om het financieren van je hele leven: van videogames spelen over fotografie en manifesteren. Want in de economie willen we nutsmaximalisatie: d.w.z. iedereen dient zich zoveel mogelijk te amuseren. Amusement is nuttig. Geld ook. Maar er zijn slechts twee manieren om geld te verdienen: één is door kapitaalopbrengsten, twee is door loonslavernij. Dat klinkt oneerbiedig, maar het is evident: loon is de prijs van je vrije tijd, van je leven en geluk. Helaas kan je moeilijk zonder, dus je zal toch op zijn minst een gedeelte vrije tijd moeten inruilen voor iets wat je eigenlijk niet had willen doen. Dat is: gemiddeld genomen. Sommige mensen slagen er toch in van hun hobby hun beroep te maken. Dat heeft opnieuw twee redenen: ofwel zijn ze hypergetalenteerd, ofwel is het puur toeval dat ze graag doen waar anderen hun neus voor ophalen. De meeste mensen werken echter tegen hun zin, of adapteren zich achteraf aan een job waar ze met tegenzin aan beginnen. Er zal ook wel zoiets als anticipatorische adaptatie bestaan, maar het punt is duidelijk.
Op deze manier produceren we een heel aantal nuttige en nutteloze objecten en presteren we een heel aantal nuttige en nutteloze diensten. Eenieder zal zeggen dat een ritje met je grootmoeder in een rolwagen meer waard is dan een ritje in een Porsche Cayenne. Toch worden mensen betaald om Porsches te maken en duw jij je grootmoeder gratis vooruit. Dat is duidelijk absurd. Het wordt tijd dat ik een alternatief voorstel.
Maak een website, een platform. Ik denk aan "wadido.org" (= what I do). Daar lijst je een aantal zaken op. Ik geef een voorbeeld:
- I am John Smith
- I work as a lawyer. In the last 12 months, I made 50 000 dollar.
- I volunteer in a soup kitchen for the poor. Here's the link to our organization.
- I give free advice to asylum seekers.
- I have two kids I am so fond of, and I play soccer with them as much as I can.
- In the last 12 months I donated 9 000 USD.
- I received 4 000 USD in donations.
- That makes 45 000 USD net, 1000 USD below the state average income.
- I would like to have more time off to do what I do good.
- Support me by donating 5-10-20-50-100-200-500-1000 USD.
Mijn uitgangspunt is dat iedereen zal inzien dat John Smith die 46 000 dollar wel verdient en dat er op deze manier een centripetale loonevolutie ontstaat. Sommige mensen zullen niet veel doen, maar als je een excuus hebt (mentally ill, disabled, burned out), dan is het niet moeilijk in te zien dat ook die mensen steun verdienen. Dat heeft met bedelen niets te maken, met rechtvaardigheid alles. Dit soort systemen is natuurlijk gevoelig voor misbruik. Iedereen kan zeggen dat hij gehandicapt is en zeven kinderen moet eten geven. Daartoe zou een reviewsysteem moeten ingelast worden dat toelaat betrouwbaarheidsscores aan te geven. Daar heb ik nog niet over nagedacht - of alleszins nog niet lang genoeg.
Het platform kan interessante toepassingen hebben. Het is niet noodzakelijk énkel persoonlijk. Er kunnen oneindig veel entiteiten zijn. Zo kan een band of een label, betaald worden om te doen wat ze doet. De relatie tussen de consument en het consumptiegoed komt daarmee te vervallen. Dat is voor een deel wat nu al gebeurt: ticketprijzen voor een concert zijn vrij hoog als compensatie voor het feit dat muziek massaal illegaal wordt gedeeld. Crowdfunding werd in die optiek toegepast door Radiohead met de release van "In Rainbow", of door schaatser Bart Swings om naar de winterspelen te kunnen gaan. Maar het gaat verder. Van muzieklabels verwachten we dat ze de middelen verdelen. Dit is volledig equivalent aan de taak van een politicus. Men zou dus van politici verdeelkanalen kunnen maken: ze kregen donaties om vervolgens donaties te doen.
Wat weerhoudt ons nu om al zo'n gewoonte in te lassen en geld te verdelen? Niets! Grootouders geven belachelijk veel geld voor een plakkerige nieuwjaarsbrief, pendelaars spenderen één EUR aan 5 seconden filmmuziek op straatviool - wat een nette 20 EUR per uur is. We geven graag en we geven veel, maar niet genoeg en nog om onvoldoende redenen. Het gaat zelden om de totaliteit van een persoon. Iedereen heeft een beeld van wat nuttige en wat verantwoorde activiteiten zijn. Normaal zou de markt ervoor moeten zorgen dat de job die je doet nuttig is. Kijk even rond bij de meeste van de mensen rond je, en je ziet dat die markt voor perversies heeft gezorgd: het werk wordt een zorg op zich! Daar zou je geen geld aan uitgeven, en terecht! Door een rechtstreekse lijn tussen middelen en nut aan te leggen, vermijd je de perverse conversie door de reguliere economie. Gaat dat werken? Lijkt dat niet te veel op een ruileconomie? Is dit een karikatuur van egocentrisch altruïsme? Ik zou het niet weten, maar het lijkt mij het proberen waard.
