Permanente revolutie

Een begrip dat is blijven hangen uit de studentenjaren is permanente revolutie. Het zal waarschijnlijk een Leninistisch concept zijn, want voor Marx leek de revolutie een proces met een voor en een na. Schrap je de na, dan is het maar de vraag of je van een revolutie kan spreken. Over de nood aan een revolutie van welke aard dan ook zal ik me later nog wel uitspreken. Permanente verandering, daar ben ik om allesbehalve revolutionaire redenen voor. Ik geloof dat het natuurlijk en verstandig is voortdurend incrementele wijzigingen aan te brengen aan systemen en werkmethodes. Politici hebben vaak de neiging zaken drastisch om te willen gooien (zie veranderingsdrang en geldingsdrang). Nu kunnen veranderingen inderdaad soms maar vanaf een zeker niveau effect resorteren. Maar men weet niet vanaf welk niveau. Zomaar een wilde gok doen lijkt mij dan ook gevaarlijk, want men weet niet in welke richting de maatregel moet evolueren om geoptimaliseerd te worden. Met incrementele wijzigingen zal je dat kunnen achterhalen, zolang de optimalisatiefunctie concaaf is, om het even economisch uit te drukken. Het grote voordeel van incrementele stappen is dat het kind niet met het badwater weggegooid wordt: systemen en werkmethodes zijn doorgaans organisch gegroeid. Tenzij je een doortastende analyse hebt van een misvorming (niet: een projectie van een ideaal gebaseerd op ongerealiseerde premisses), mor je daar dus best niet te veel aan - zeker niet wanneer het systeem of de methode op vandaag eigenlijk nog goed functioneert.