Leo Lucassen: "Wie geen migratie wil, zal moeten snijden in de economie"

Een reactie op een interview met prof. Leo Lucassen in Mo-magazine. Ik wil zelf in de toekomst graag iets schrijven over de lessen voor het Belgische asielbeleid die ik doorheen de jaren heb getrokken, maar nog even geduld daarvoor. Eerst even deze interland.

Om te beginnen de titel: "Wie geen migratie wil, zal moeten snijden in de economie". Wie zich van valse dichotomieën bedient is eigenlijk de titel academicus niet waardig. Alsof iemand geen enkele migratie zou willen, alsof de economie een object is waar men zichtbaar in kan snijden, en alsof migratie een eenduidig negatief of positief effect heeft op een of andere observeerbare economische uitkomst. Ik zit misschien snel op mijn inheems paard, maar met zo'n titel zorg je daarvoor. Maar goed, de man lijkt er een stevige studie aan gewijd te hebben, dus laten we z'n quotes even ernstig nemen.

"Het discours moet ook eerlijker, vindt Lucassen. We moeten ons de vraag stellen wie onze muren metselt, wie in onze havens en in onze huishoudens werkt."

• De FOD Werkgelegenheid in België vraagt al jaren om meer sociale inspecteurs. Werfbadges zijn tegengehouden omdat ze uit een sectoraal ("zelforganiserend") fonds bekostigd werden en zo buitenlandse werkgevers uitsloten. Om buitenlanders gelijk te behandelen heeft men ze dus aan hun lot moéten overlaten... Dit euvel zou ondertussen opgelost moeten zijn, maar illegale tewerkstelling is voor alle duidelijkheid een probleem en geen reden om te regulariseren, anders sta je aan de kant van de fraudeurs. Ook bij de hongerstakers van de Begijnhofkerk heeft men dit perverse argument proberen te gebruiken.
• In de Antwerpse haven moet je het statuut van havenarbeider hebben (Wet-Major), dat er gekomen is om exploitatie tegen te gaan. De arbeidsvoorwaarden zijn er eerder goed. Misschien kan het de calvinistisch-kapitalistische noorderburen wiens welvaart voortkomt uit overzeese exploitatie en bruut geweld inspireren. Het is niet dat men op vlak van pakjesdiensten en e-commerce de geschiedenis niet schromeloos herhaalt en daarmee andere landen onder druk zet en ons arbeidsauditoraat zoethoudt.
• In de dienstenchequeondernemingen is er inderdaad veel geïmporteerde arbeid. De bedoeling van dit systeem was om informele arbeid te regulariseren. Dat doel is men voorbijgeschoten, want door het letterlijk grenzeloze arbeidsaanbod is het onmogelijk om in de sector betere arbeidsvoorwaarden te bedingen. De situatie is schrijnend, ook voor ingezetenen.

"Het is niet zo dat ze met een Neckermann-brochure op de schoot een selectie maken. De meesten komen niet met het vliegtuig of de trein naar hier, maar met mensensmokkelaars die hen vaak op een willekeurige plaats droppen."

• Eens men in de Schengenzone is neemt men wel degelijk de trein. Waarom zou je het jezelf moeilijker maken?
• Dat men het vluchtelingenstatuut niet buiten de EU kan en moét aanvragen en dus via normale lijnen kan reizen is inderdaad een groot probleem. Men zou dan dit dan wel als een touroperator-markt kunnen gaan zien, maar waarom ook niet?

"Er is ook de onterechte angst voor het fameuze aanzuigeffect." "Rechtse én linkse politieke partijen delen een diepgewortelde overtuiging dat een goed draaiend asielsysteem meer asielzoekers aantrekt." 

• Dat klinkt bijna als De Correspondent: iederéén verkeerd dan maar... Behalve de bijbelschrijver van dienst als centrum van kennisuniversum. Bezorgdheden onterecht, relletjes ingebeeld, allemaal fait divers...
• Asielzoekers hebben wel een soort ranglijstje van landen in gedachten waar ze achtereenvolgens kandideren, en zowel sociale voorzieningen, economische opportuniteiten als familiale banden spelen daar een rol in (VK/BE/FR/IT is niet atypisch). Je kan die drie overigens amper uit elkaar houden, en natuurlijk sturen ze wel aan op een aanzuigeffect. Andermaal: als de weg geplaveid is, waarom zou je dan een ander pad opgaan? Hij zegt het zelf: "[Men ]laat zich leiden door bestaande sociale netwerken van landgenoten, welke taal in een land gesproken wordt, en natuurlijk ook of ze er kunnen werken."

Heterodoxe betweters kunnen misschien hun geweten sussen door anderen met de vinger te wijzen en als postmoderne pastoors westerlingen een schuldgevoel aan te praten. Daar bewijs je slachtoffers van buitenlandse conflicten of internationale ongelijkheid echter geen dienst mee. Niet ons (hoge) welvaartspeil, maar wel ons (krimpend) inkomen bepaalt of er opvangcapaciteit is, en niet onze sociale gevoeligheid maar wel onze sociale organisatie bepaalt of dit vol te houden is. Vanop een steenworp van het Klein Kasteeltje schijnt het mij toe dat dit op dit moment in de soep draait en ik hou er zulke valse pausen mede voor verantwoordelijk. Je moet niet orakelen dat men de zegen Gods niet wil ontvangen: integratie vraagt werk en kent limieten. Natuurlijk is Nederland België niet, ook al loopt de drugshandel vlotter dan ooit. Ik zal hen dus de les niet spellen zoals deze "academicus" omgekeerd wel lijkt te doen, maar laten we "onwaarheden met feiten te lijf gaan", zoals hij vraagt, en niet doen alsof dit sprookjesland is.